Негізгі мазмұнға өту Негізгі шарлау мәзіріне өту Сайттың төменгі деректемесіне өту
Абай атындағы ҚазҰПУ Хабаршысы. Филология ғылымдары сериясы

ДЖОН ШИПШЕНКСТІҢ “MY LIFE IN MONGOLIA AND SIBERIA” (1903) ЕҢБЕГІНДЕГІ КЕЗДЕСУ ДЕЛДАЛДАРЫ: ТІЛ, ЖЕТЕКШІЛЕР ЖӘНЕ «БАСҚАҒА» ҚОЛ ЖЕТКІЗУ

Жарияланды September 2026

11

6

Горно-Алтай мемлекеттік университеті
Горно-Алтайск мемлекеттік университеті
Аңдатпа

Мақала Джон Шипшенкстің «My Life in Mongolia and Siberia» (1903) травелогының сібірлік тараулары мысалында викториандық путевой прозадағы империялық көзқарас (imperial gaze) репрезентациясын сыни тұрғыдан талдауға арналған. Имагология мен Мэри Луиза Пратттың «байланыс аймағы» (contact zone) тұжырымдамасына сүйене отырып, 1867 жылғы маршрут (Кяхта — Селенга — Посольское) бойындағы жанама этносаралық қарым-қатынастың құрылы-мы зерттеледі. Автордың коммуникативтік сәтсіздіктерін (тілдік кедергілер, казак конвойының әрекеттері, саяси жер аударылғандардың тұлғалары және латын тілін сословиелік-іс қағаздары коды ретінде қолдану) мұқият талдау негізінде, авторлар саяхатшының қабылдаушы мәдениетті пайымдауы толығымен жергілікті делдалдарға тәуелді болғанын дәлелдейді. Моңғолдық тараулардың пасторальдық үздіксіздігі мен сібірлік мәтін тізбегінің дискретті, үзік-үзік сипаты арасындағы айқын контраст баяндау мен бақылау стратегияларының мәжбүрлі түрде өзгеруі ретінде түсіндіріледі. Нәтижесінде мақала Сибірді «жабайы, бос кеңістік» ретінде қабылдайтын батыстық стереотиптерге қарама-қайшы, травелогтың оны шектен тыс реттелген институцио-налдық орта ретінде тіркейтінін көрсетеді. Бұл кеңістікте британдық автордың зерттеушілік автономиясы айтарлықтай шектеледі, ал жергілікті халықтардың дауыстары империялық архивтің шетіне (перифериясына) ысырылып тасталады.

PDF (English)
Тіл

English