Бұл мақалада екі тұжырымдамалық саланы байланыстыратын іргелі механизм ретінде қарастырылатын тұжырымдамалық метафора құбылысының когнитивті-лингвистикалық зерттеуі ұсынылған. Мақалада күнделікті тұжырымдамалық жүйеге негізделген тұжырымдамалық метафора мен әдеби мәтіндерде жеке бейнелеу құралы ретінде қызмет ететін поэтикалық метафора ажыратылады. Талдаудың негізгі тақырыбы - орыс тілдік дүниетанымындағы және И.С. Тургеневтің идиостиліндегі «жұмбақ» лексемасының тұжырымдамасы. Әдістемеге «жұмбақ» ұғымының әртүрлі отбасылардың тілдеріндегі көріністерінің салыстырмалы талдауы кіреді, бұл бізге әмбебап когнитивтік заңдылықтарды да, этномәдени ерекшеліктерді де анықтауға мүмкіндік береді. И.С. Тургеневтің «Жұмбақ әңгімелер» циклінің материалын пайдалана отырып, «жұмбақ» абстрактілі ұғымы нақты бейнелер арқылы жандандырылған және бейнеленген бірқатар жеке тұжырымдамалық метафоралар анықталды. Жазушының кейінгі шығармашылығында бұл метафоралар тек коммуникативтік ғана емес, сонымен қатар когнитивтік функцияны да атқаратыны, мәтіннің семантикалық өзегін құрайтыны және кейіпкерлердің тағдыры мен психикалық жағдайын анықтайтын бақыланбайтын және жойқын күш ретінде жұмбақ идеясын жеткізетіні туралы пікір айтылады.